اداره کل امور اقتصادی و دارایی استان کرمان ارائه کننده هفدهمین وبینار گزارش سیاستی- کاربردی با موضوع توسعه تجارت خارجی ایران در شرایط بحران و نقش استان کرمان در تجارت با افغانستان بود.

آقای شهسواری معاون امور اقتصادی و سرمایه گذاری اداره کل امور اقتصادی و دارایی استان کرمان در ابتدای جلسه با اشاره به اهمیت تجارت خارجی در شرایط بحرانی اخیر گفت: تجارت خارجی صرفاً یک معادله بازرگانی نیست؛ بلکه از ارکان حفظ ثبات اقتصادی، استمرار تولید، تأمین کالاهای حیاتی، مدیریت اختلالات زنجیره تأمین و حفظ ارتباط با بازارهای منطقه ای و بین المللی است. تاب آوری تجارت خارجی به تنوع مسیرها، انعطاف پذیری شبکه تأمین، پراکندگی جغرافیایی ظرفیت ها، زیرساخت حمل و نقل و هماهنگی دستگاهها وابسته است. در چنین شرایطی، تمرکز صرف بر مرزها و گمرکات کافی نیست و استان های غیرمرزی نیز می توانند به عنوان حلقه های مکمل تجارت عمل کنند.

وی گفت: استان کرمان به دلیل پهناوری، موقعیت جغرافیایی در جنوب شرق کشور، دسترسی به شبکه حمل و نقل ملی، نزدیکی به مرزهای شرقی، معادن غنی، ظرفیت کشاورزی و صنایع تبدیلی، و وجود مناطق ویژه اقتصاد (سیرجان، رفسنجان و ارگ جدید بم) یکی از قطب های اقتصادی و صادراتی غیرنفتی ایران است. مزیت های کلیدی این استان شامل دسترسی به مواد اولیه و هزینه پایین تولید، تنوع سبد صادراتی (۵۰ تا ۵۷ قلم کالا) است، با این حال، حدود ۹۰ درصد صادرات استان در چهار قلم اصلی پسته، مس، فولاد و سیمان متمرکز است. افغانستان با جمعیت حدود۴۰ میلیون نفر، محصور در خشکی، وابستگی بالا به واردات، بازار مهمی برای کالاهای مصرفی، صنعتی، ساختمانی، غذایی و خدمات فنی و مهندسی کرمان است. ظرفیت تجاری دو کشور ایران و افغانستان بیش از ۱۰ میلیارد دلار برآورد شده است. و در حال حاضر استان کرمان سهم پایینی در تجارت دو کشور دارد این در حالی است که تجارت دوجانبه ایران و افغانستان در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۳.۳ میلیارد دلار رسیده است.

بر اساس این گزارش ، استان کرمان می تواند به عنوان دروازه طبیعی تجارت با افغانستان و حلقه مکمل در شرایط بحران عمل کند و امکان تبدیل شدن به مرکز تجمیع، بسته بندی، انبارش و صادرات از مسیرهای جایگزین را دارد. چالش هایی از قبیل هزینه بالای حمل و نقل، کمبود ناوگان تخصصی و ضعف زیرساخت ترانزیتی در مسیر کرمان- افغانستان، فشار رقابتی ازبکستان، پاکستان و چین در بازار افغانستان و نبود دفاتر تجاری و نمایندگی های دائمی و مراکز نمایش محصول در افغانستان نیز در این مسیر وجود دارد.

راهکارها و پیشنهادها:

•              زیرساختی: تکمیل راه های ارتباطی کرمان به مرزهای شرقی، تسهیل مرز میلک، توسعه پروژه های ترانزیتی و ایجاد منطقه آزاد تجاری در خاک افغانستان.

•              بازاری: راه اندازی نمایشگاه دائمی محصولات کرمان در شهرهای اصلی افغانستان، برگزاری نمایشگاه ها و همایش های تخصصی، و شناسایی بازارهای هدف در ولایات مختلف.

•              مالی و بانکی: ارائه تسهیلات صادراتی، یارانه هدفمند، معافیت مالیاتی، ضمانت های صادراتی دولتی و تأمین مالی زنجیرهای.

•              اداری و گمرکی: دیجیتالی سازی گمرک، انعقاد تفاهم نامه های تجاری و گمرکی جامع، و رفع موانع ترخیص.

•              نهادی: نقش فعال اتاق بازرگانی در اعزام هیئت های تجاری، ایجاد شرکت های مشترک، تحقیقات بازار، آموزش تجار و تبادل اطلاعات.

کرمان با وجود ظرفیت های گسترده، تنها ۱.۸ درصد از بازار افغانستان را در اختیار دارد؛ این شکاف نشان دهنده فرصت راهبردی بزرگ است. تحقق هدف افزایش صادرات به ۳ میلیارد دلار نیازمند برنامه ریزی جامع، رفع موانع زیرساختی، تقویت تأمین مالی، توسعه بازار و حمایت هدفمند از بخش خصوصی است. در شرایط بحران، کرمان می تواند با ایفای نقش مکمل در لجستیک، تأمین کالا و اتصال به بازار افغانستان، به یکی از مهم ترین پشتیبان های تجارت خارجی کشور تبدیل شود.