تنگناهای اقتصادی

• عدم تبیین مناسب جایگاه ویژه استان قم در اسناد ملی توسعه کشور از جمله سند ملی آمایش سرزمین.

• کمبود جدی آب (کاهش سطوح سفره‌های آب زیرزمینی، کاهش منابع آب از نظر کمی و کیفی و کمبود آب آشامیدنی سالم) برای شرب و توسعه بخش صنعت و کشاورزی، همچنین شرایط سخت محیطی، وسعت اراضی بیابانی و پیشروی کویر.

• فقدان بافت کالبدی منظم و مقاوم و ضعف زیرساخت‌های مناسب خدماتی به‌ویژه در شهر قم و استقرار نامناسب واحدهای صنفی و صنعتی آلاینده محیط زیست در سطح و حاشیه شهر.

• کمبود تأسیسات گردشگری و امکانات اقامتی و رفاهی برای زائرین و گردشگران و کمبود امکانات تفرجگاهی و مراکز مناسب تفریحی، هنری و ورزشی.

• کمبود منابع مالی (پایین بودن نرخ پس‌انداز و نسبت تسهیلات به سپرده در بانک‌ها) و عدم تناسب بین نیاز شهرها و درآمد شهرداری‌های استان قم.

• مهاجرت‌های بی‌رویه به استان و ناهنجاری‌های ناشی از آن و وجود ناهنجاری‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی.

• کمبود زیرساخت‌های لازم برای ارائه خدمات مناسب اجتماعی، آموزشی، درمانی، بهداشتی و فقدان دانشگاه جامع علوم پزشکی و رشته‌های فنی و مهندسی و کمبود زیرساخت‌های بازرگانی نوین.

در بخش سرمایه‌گذاری

• عدم وجود مؤسسات تحقیقاتی جهت معرفی طرح‌های سودده اقتصادی.

• عدم وجود مشاورین و متخصصان مالی و سرمایه‌گذاری جهت ارائه مشاوره در زمینه‌های امور مشارکتی با سرمایه‌گذار خارجی و کمک‌های انسانی و فنی.

• عدم تسلط متخصصین دستگاه‌های اجرایی به زبان انگلیسی جهت انتقال مفاهیم در مذاکرات و نیز عدم آشنایی با مفاهیم اقتصادی، تکنولوژی‌های روز و...

• عدم آشنایی عامه مردم با مفاهیم سرمایه‌گذاری خارجی؛ در این رابطه می‌توان گفت در اذهان مردم، خارجی به‌عنوان یک بیگانه شناخته می‌شود و بیگانه هم استعمارگر است. با فرض حضور سرمایه‌گذار خارجی، کوچک‌ترین مخالفت اجتماعی موجی ایجاد می‌کند که قابل کنترل نیست و سرمایه‌گذاران خارجی به این‌گونه مسائل بسیار حساس‌اند.

• عدم وجود سرمایه‌گذاری بزرگ خارجی به‌عنوان یک نمونه موفق جهت معرفی به خارجیان در راستای جذب سرمایه‌های بیشتر.

راهکارها و پیشنهادات

• تبیین جایگاه مناسب استان در اسناد توسعه متناسب با ام‌القرای جهان تشیع و نماد کارآمدی نظام اسلامی.

• پایدار نمودن ردیفی با اعتبار مناسب به‌منظور تحقق اهداف ویژه توسعه استان قم (سیمای توسعه‌یافته ام‌القرای جهان تشیع و نماد کارآمدی نظام اسلامی).

• تسریع در انتقال آب از سرشاخه‌های دز به قم و توسعه شبکه آبرسانی از منابع مجاور به منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان و شهرک‌های صنعتی استان (بر اساس تخصیص آب از وزارت نیرو).

• اصلاح بافت فرسوده مرکز شهر قم با تأکید بر اجرای طرح بزرگراه حرم تا حرم و عماریاسر، احداث توقفگاه‌های عمومی، اصلاح مبادی ورودی شهر قم، مطالعه و اجرای طرح‌های بهبود عبور و مرور حمل‌ونقل شهری (قطار شهری و...) و مقاوم‌سازی و بهسازی بخش فرسوده شهری.

• بهره‌برداری، استحصال و فرآوری ذخایر دریاچه نمک قم و احداث واحدهای وابسته.

• زمینه‌سازی برای ایجاد صنایع بزرگ غیرآلاینده و کم‌آب‌بر، توسعه خوشه‌های صنایع فلزی، قطعه‌سازی، شیمیایی و سلولزی، صنایع تبدیلی کشاورزی و زمینه‌سازی برای ایجاد صنایع معدنی.

• سرمایه‌گذاری زیربنایی برای انتقال مشاغل صنعتی مزاحم و آلاینده شهری به شهرک‌های صنعتی موجود.

• تأسیس مراکز اطلاع‌رسانی IT، احداث شهرک IT و پارک فناوری اطلاعات و توسعه امکانات و زیرساخت‌های مخابراتی و دیتا.

• توسعه خطوط راه‌آهن به منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان و توسعه شبکه گازرسانی به این منطقه.

• ایجاد زیرساخت‌های مناسب در کنار قطب‌های گردشگری بر اساس طرح جامع توسعه گردشگری استان.

• زمینه‌سازی برای ایجاد نمایشگاه دائمی کتاب و بازارچه نرم‌افزارهای اسلامی، طراحی و ایجاد شهرک تخصصی چاپ و نشر.

• توسعه نمایشگاه بین‌المللی بازرگانی.

• تأسیس دانشگاه‌های جامع علوم پزشکی، جامع علوم اسلامی، دانشکده‌های فنی و مهندسی، توسعه علوم پایه و گسترش دانشگاه جامع علمی‌ـ‌کاربردی استان به‌ویژه در رشته‌های تخصصی و حرفه‌ای.

• با توجه به اهمیت بخش گردشگری در توسعه اقتصادی و اجتماعی استان قم و تأثیر آن در اشتغال‌زایی، نهادهای متولی توسعه بخش گردشگری (استانداری، شهرداری، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و ادارات دولتی) با هماهنگی و یکپارچگی، برنامه‌ریزی، تجهیز و هدایت سرمایه‌گذاران بتوانند سازوکارهای لازم را جهت توسعه این بخش ایجاد نمایند.