به گزارش شادا به نقل از روابط عمومی شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، یکی از مزمن‌ترین چالش‌های بازار سرمایه در دهه‌های گذشته، فرآیند پیچیده، زمان‌بر و پرهزینه دریافت سود مجمع و مطالبات سنواتی شرکت‌های بورسی برای سهامداران بود؛ مشکلی که به دلیل عدم دسترسی متمرکز به داده‌های حساب بانکی افراد، سال‌ها بخش قابل توجهی از سرمایه ناشناخته یا مطالباتی را در حساب شرکت‌ها بلااستفاده باقی می‌گذاشت.
از مراجعه حضوری به بانک‌ها تا واریز هوشمند و خودکار
در نظام سنتی توزیع سود گذشته، سهامداران مجبور بودند برای دریافت سود نقدی هر شرکت، برگه گواهی سهام خود را دریافت کرده، جدول زمان‌بندی جداگانه هر ناشر را دنبال کنند و در نهایت به شعب مشخصی از بانک‌ها مراجعه کنند. این فرآیند فرسایشی باعث می‌شد بسیاری از سهامداران خرد به دلیل طولانی بودن مسیر یا کوچک بودن مبلغ سود، از دریافت آن منصرف شوند.
تحول جامعه سهامداری با اطلاعات سامانه «سجام»
با راه‌اندازی سامانه «سجام» و احراز هویت متمرکز، شبکه پرداخت‌های بازار سرمایه وارد مرحله تازه‌ای شد. ثبت یک‌باره اطلاعات هویتی و شماره حساب بانکی شبا در «سجام»، این امکان را فراهم کرد تا شرکت سپرده‌گذاری مرکزی به عنوان واسط عملیاتی، فرآیند توزیع سود را به صورت کاملاً الکترونیکی و بدون مداخله انسانی اجرا کند.
احیای مطالبات سنواتی؛ صیانت واقعی از حقوق سهامداران خرد
مهم‌ترین دستاورد عملیاتی این سازوکار، شناسایی و واریز «سودهای سنواتی» باقی‌مانده از سال‌های گذشته است. بسیاری از سهامداران بدون آنکه مطلع باشند، سودهای انباشته‌شده‌ای از سال‌های دور در شرکت‌های مختلف داشتند. سمات با بهره‌گیری از داده‌های پایه سجام، خط پایان رسمی بر این مطالبات رسوب‌شده کشید و فرایند تسویه خودکار سودهای سنواتی را عملیاتی کرد.این اقدام نه تنها موجب بازگشت این وجوه به چرخه دارایی دارندگان سهام شد، بلکه شفافیت صورت‌های مالی شرکت‌ها را ارتقا داد و ارکان نظارتی بازار را از صحت تسویه کامل مطالبات مطلع ساخت.
تسهیل دریافت «سود جاری» و حذف کاغذبازی‌های اداری
در کنار سودهای سنواتی، توزیع «سود جاری» سالانه شرکت‌های بورسی نیز دستخوش تحول بنیادین شد. طبق مقررات موجود، ناشران موظف هستند سود نقدی مصوب در مجامع عمومی را در مهلت قانونی و از طریق زیرساخت متمرکز سپرده گذاری به حساب سجامی سهامداران واریز کنند.
دستاوردهای چهارگانه واریز متمرکز سود در بازار سرمایه
این فرآیند هوشمند «سجام» با حذف هزینه‌های مبادلاتی نظیر چاپ، پست، استعلام‌های کاغذی و پیگیری‌های حضوری، دستاوردهای کلیدی متعددی برای بورس به همراه داشته است. اجرای این سازوکار علاوه بر توزیع عادلانه و همزمان سود میان تمامی سهامداران در سراسر کشور بدون توجه به میزان دارایی یا محل سکونت، موجب کاهش چشمگیر خطاهای انسانی و صفر شدن ریسک‌های مغایرت حساب یا برگشت وجوه به دلیل استعلام لحظه‌ای شبکه بانکی شده و در نهایت با ملموس ساختن عواید سرمایه‌گذاری برای فعالان خرد، انگیزه حضور بلندمدت در بازار سرمایه و اعتماد عمومی را به‌طور قابل‌توجهی ارتقا داده است.
سجام؛ رکن اصلی حکمرانی شفاف در توزیع منافع مالی
ساز و کار واریز متمرکز سود از طریق «سجام»، نشان داد که توسعه زیرساخت‌های فناوری تا چه میزان می‌تواند بر احقاق حقوق عامه سهامداران تأثیرگذار باشد. امروز، سامانه «سجام» دیگر تنها یک ابزار برای ثبت اطلاعات نیست، بلکه به زیرساخت هوشمند و حمایتی تبدیل شده که حقوق مالی سهامداران را بدون نیاز به کوچک‌ترین پیگیری اداری، مستقیماً به حساب آن‌ها منتقل می‌کند.
اصطلاحات کلیدی
سود سنواتی: مطالبات و سودهای نقدی مربوط به سال‌های مالی گذشته شرکت‌ها که به دلایلی مانند عدم مراجعه سهام‌دار یا عدم دسترسی به اطلاعات بانکی، در حساب شرکت‌ها باقی مانده بود.
سود جاری: سود نقدی مصوب در مجمع عمومی سالیانه شرکت‌ها که باید طبق زمان‌بندی قانونی مشخص به حساب سهامداران واریز شود.
واریز متمرکز: فرآیند هوشمند و خودکار انتقال وجوه از طریق سمات به حساب بانکی ثبت‌شده در سامانه سجام، بدون نیاز به مراجعه حضوری به بانک یا ارائه مدرک.