به گزارش شادا، با ابلاغ تصویب‌نامه تسهیل فرایندهای گمرکی و حمل یکسره کالا از سوی رئیس‌جمهور، یکی از طرح‌های مهم وزارت امور اقتصادی و دارایی برای کاهش موانع تجارت خارجی وارد مرحله اجرا شد؛ طرحی که با رویکرد «مرز محل عبور است، نه توقف»، کاهش معطلی کامیون‌ها، تسریع انتقال کالا به گمرکات مقصد و کاهش هزینه‌های لجستیکی را دنبال می‌کند و بخشی از ابرپروژه تحول گمرک به شمار می‌رود.
این مصوبه که در چارچوب تصمیمات ستاد ملی گذر به تصویب رسیده و در ۱۶ مهرماه ۱۴۰۵ به امضای مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، رسیده است، پس از پیگیری‌های وزارت اقتصاد و همکاری دستگاه‌های مرتبط با تجارت و حمل‌ونقل، مسیر اجرای سازوکار جدیدی را برای عبور کالا از مبادی ورودی و خروجی کشور فراهم می‌کند.
پیش از ابلاغ نهایی، مرتضی زمانیان، معاون سیاست‌گذاری اقتصادی وزیر اقتصاد، از ابلاغ قریب‌الوقوع مصوبه خبر داده بود و سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، نیز جزئیات و اهداف پروژه را تشریح کرده بود.
انتقال تشریفات اصلی به گمرک مقصد؛ تغییر در شیوه مدیریت مرزها
بر اساس مفاد مصوبه، کالا می‌تواند از مبادی ورودی و خروجی مجاز به سایر اماکن گمرکی مجاز منتقل شود و تشریفات اصلی گمرکی، از جمله ارزیابی، اخذ مجوزها و انجام مراحل نهایی ترخیص، در گمرک مقصد انجام گیرد. مطابق تصویب‌نامه، توقف کالا در مرز برای نمونه‌برداری قرنطینه‌ای دامی و گیاهی، حداکثر دو ساعت مجاز است و نبود نمایندگان دستگاه‌های مجوزدهنده نیز نباید مانع انتقال کالا به گمرک مقصد شود.
این سازوکار، علاوه بر کاهش توقف‌های غیرضروری، برای محدود کردن کنترل‌های موازی، هماهنگ‌سازی عملکرد دستگاه‌های مستقر در مرز و تعیین مهلت برای صدور مجوزهای قانونی طراحی شده است. همچنین دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط موظف به اجرای تکالیف مقرر در مهلت‌های تعیین‌شده هستند و نظارت بر اجرای مصوبه از طریق دبیرخانه ستاد ملی گذر انجام می‌شود.
تأکید وزیر اقتصاد بر کاهش زمان و هزینه تجارت
سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، پیش‌تر با تشریح روند تصویب پروژه حمل یکسره گفته بود که همکاری بین‌دستگاهی میان گمرک، سازمان مناطق آزاد، وزارت راه و شهرسازی، وزارت کشور و سایر متولیان تجارت، به نهایی شدن این مصوبه در هیئت دولت انجامیده است.
وزیر اقتصاد با توضیح سازوکار طرح اعلام کرده بود که مرزهای کشور نباید محل توقف کامیون‌ها و کشنده‌ها باشند؛ بلکه کنترل‌های اولیه در مرز انجام می‌شود و کالا برای طی تشریفات اصلی گمرکی به داخل کشور و گمرک مقصد انتقال می‌یابد.
مدنی‌زاده همچنین با اشاره به کاهش زمان فرآیندهای گمرکی به میانگین ۷۳ ساعت، در مقایسه با ۱۴۳ ساعت در گذشته، بر ضرورت اصلاح فرآیندهای خارج از گمرک تأکید کرده بود. به گفته وی، اجرای مصوبه حمل یکسره و سایر تصمیمات مرتبط، با هدف کاهش زمان کل فرآیند ورود و خروج کالا و کاهش هزینه‌های غیرضروری تحمیل‌شده به فعالان اقتصادی و در نهایت مردم دنبال می‌شود.
زمانیان: مرزها باید به محل عبور کالا تبدیل شوند
مرتضی زمانیان، معاون سیاست‌گذاری اقتصادی وزیر امور اقتصادی و دارایی، نیز پیش از ابلاغ مصوبه، از نهایی شدن فرآیند تصویب و برنامه ابلاغ آن خبر داده بود. وی با اشاره به اقدامات دولت برای تسهیل تجارت و کاهش زمان توقف کالا، تأکید کرده بود که با اجرای طرح حمل یکسره، کامیون‌های صادراتی و وارداتی از توقف در صف‌های طولانی مرزی رهایی می‌یابند و بخش اصلی فرآیندهای گمرکی در گمرکات داخلی انجام خواهد شد.
معطلی در مرز تبعاتی همچون توقف کامیون‌ها موجب افزایش هزینه ناوگان، خواب سرمایه، کاهش بهره‌وری شرکت‌های حمل‌ونقل و طولانی شدن فرآیند تحویل کالا می‌شود. در بخش صادرات نیز تأخیر در عبور محموله‌ها می‌تواند بر زمان تحویل و توان رقابتی صادرکنندگان در بازارهای منطقه‌ای اثر بگذارد.
حمل یکسره؛ بخشی از ابرپروژه تحول گمرک
پروژه حمل یکسره در کنار مدیریت هماهنگ مرزی، توسعه مدیریت ریسک و هوشمندسازی فرآیندها، بخشی از برنامه وزارت اقتصاد برای تحول در نظام گمرکی و تسهیل تجارت خارجی است. جهت‌گیری این برنامه، عبور از مدیریت مبتنی بر توقف کالا در مبادی مرزی و حرکت به سمت مدیریت هماهنگ، تسهیل‌شده و مبتنی بر کنترل‌های هدفمند است.
در این چارچوب، اجرای حمل یکسره می‌تواند با کاهش زمان توقف و هزینه‌های لجستیکی، استفاده مؤثرتر از ظرفیت ناوگان حمل‌ونقل، تسریع دسترسی تولیدکنندگان به مواد اولیه و بهبود جریان ورود و خروج کالا را امکان‌پذیر کند.